مقدمه
سرند یکی از مهمترین و پرکاربردترین تجهیزات در صنایع معدنی، عمرانی و فرآوری مواد است که وظیفه اصلی آن جداسازی، دانهبندی و تفکیک مواد براساس اندازه است. هر مادهای که وارد خطوط سنگشکن، ماسهشویی، کارخانههای آسفالت، معادن و حتی واحدهای بازیافت میشود، برای رسیدن به کیفیت مطلوب باید از مرحله سرند عبور کند. در ادامه بهصورت کامل و با زبان ساده تمام مدلهای سرند صنعتی را همراه با توضیحات عمیق و کاربردی بررسی میکنیم.
سرند چیست؟
سرند یکی از مهمترین تجهیزات در خطوط خردایش سنگ، معادن، کارخانههای مصالح ساختمانی، صنایع فولاد، ریختهگری و… است. وظیفه اصلی سرند، دانهبندی و جداسازی مواد بر اساس اندازه است. به زبان ساده، سرند دستگاهی است که سنگها و مواد خرد شده را از هم جدا میکند تا هر اندازهای وارد مرحلهای شود که مخصوص همان اندازه طراحی شده است. اگر در یک معدن یا خط سنگشکنی، سرند نباشد، هیچ کنترلی روی خروجی محصول وجود ندارد و کل فرآیند خردایش بیهدف و پرهزینه خواهد شد. برای همین انتخاب صحیح سرند یک موضوع کلیدی است. از آنجایی که مواد معدنی در اندازههای مختلف وارد خط فرآوری میشوند، سرندها با لرزش، چرخش یا حرکت ویژه خود، ذرات کوچکتر را از روزنهها عبور میدهند و ذرات درشتتر را به سمت خروجی هدایت میکنند. اگرچه ظاهر سرند ساده بهنظر میرسد، اما تنوع بسیار بالایی دارد و هر نوع آن برای کاری خاص ساخته شده است. شناخت انواع سرند، نحوه عملکرد آنها و تفاوتهایشان باعث میشود انتخاب درستی برای پروژه انجام شود و بازدهی خط تولید چند برابر گردد.
کاربردهای سرند
سرند در صنایع مختلف نقش حیاتی دارد. مهمترین کاربردهای آن:
- جداسازی سنگها بر اساس اندازه
- آمادهسازی مواد برای مراحل بعدی خردایش
- جلوگیری از ورود مواد درشت به آسیابها
- افزایش کیفیت تولید شن و ماسه
- دانهبندی دقیق در چند طبقه
- کاهش استهلاک دستگاهها
در خطوط صنعتی، حداقل ۳۰٪ کیفیت نهایی محصول به عملکرد سرند وابسته است.
انواع سرند و تفاوتهای آنها
سرند ویبره یا لرزشی
سرند ویبرهای متداولترین مدل در صنایع سنگ شکن است و دلیل محبوبیت آن، قدرت زیاد، دقت بالا و قابلیت استفاده در شرایط کاری سخت است. این سرند با تولید ارتعاشات منظم باعث حرکت یکنواخت مواد روی توری میشود. شدت و جهت لرزش در این دستگاه قابل تنظیم است؛ بنابراین اپراتور میتواند با توجه به نوع ماده، میزان رطوبت و اندازه دانهبندی، حالت ایدهآل دستگاه را تنظیم کند.
یکی از نکات مهم درباره سرند ویبرهای این است که سرعت جداسازی در آن بسیار بالا است و میتواند حجم زیادی از مواد را در زمان کوتاه دانهبندی کند. استفاده از توریهای مختلف، امکان تولید خروجی با اندازههای متفاوت را فراهم میکند. همچنین بدنه مستحکم و شاسی قوی آن باعث شده نسبت به ضربه و سایش مقاوم باشد. این سرند معمولاً در یک، دو یا سه طبقه ساخته میشود و خروجیهای مختلفی به کاربر میدهد. برای خط تولیدی که نیاز به ظرفیت بالا و دقت جداسازی زیاد دارد، بهترین گزینه محسوب میشود.
سرند گریزلی
سرند گریزلی بیشتر در ابتدای خطوط سنگشکن نصب میشود و نقش یک فیلتر قدرتمند را ایفا میکند. این سرند از میلههای فولادی ضخیمی تشکیل شده که با فاصلههای مشخص کنار یکدیگر قرار گرفتهاند. سنگهای بسیار بزرگ و ناهمگون روی این میلهها باقی میمانند و فقط مواد کوچکتر به مرحله بعد وارد میشوند. عملکرد این سرند برای حفاظت از دستگاههای حساس مانند سنگشکن فکی ضروری است.
سرند افقی
برای موادی که رطوبت دارند یا چسبندهاند استفاده میشود. ظرفیت بالا و دانهبندی دقیق دارد.
سرند دورانی یا روتاری
مناسب صنایع سبکتر مانند غذایی، کشاورزی و شیمیایی.
مزایا و معایب سرند
مزایا:
- افزایش چشمگیر کیفیت محصول
- جداسازی دقیق چند سطحی
- کاهش استهلاک دستگاههای بعدی
- مصرف انرژی کمتر
- افزایش راندمان کل خط
- جلوگیری از برگشت مواد نامناسب
معایب:
- نیاز به تعویض دورهای توری
- حساسیت به لرزش بیشازحد
- نیاز به سرویس و نگهداری
جدول مقایسه انواع سرند
| نوع سرند | کاربرد | مزیت | مناسب برای |
|---|---|---|---|
| گریزلی | جداسازی سنگهای درشت | بدون توری | ورودی سنگشکن فکی |
| ویبره | دانهبندی دقیق | تنوع بالا | معادن و کارخانه شن و ماسه |
| افقی | مواد رطوبتی | ظرفیت بالا | خطوط آسفالت |
| روتاری | مواد سبک | مصرف پایین | صنایع غذایی و شیمیایی |
توری سرند و انواع آن
توریها از مهمترین بخشهای سرند هستند. هر مش توری برای نوع خاصی از مواد مناسب است. انواع رایج توری سرند شامل:
- توری فولادی
- توری ضد سایش
- توری پلی اورتان
- توری آهنی
- توری فنری
سرند چگونه کار میکند؟
فرآیند عملکرد سرند به صورت ساده، شامل مراحل زیر است:
- 1- ریختن مواد خام روی سطح توری
- 2- ایجاد لرزش توسط موتور یا شفت
- 3- عبور ذرات ریزتر از منافذ توری
- 4- هدایت مواد درشت تر به خروجی بعدی
- 5- تکرار این روند در طبقات مختلف سرند
این روش ساده اما بسیار دقیق، باعث میشود مواد کاملاً استاندارد و مطابق نیاز خروجی پیدا کنند. در ادامه روش دقیق کار سرند را توضیح میدهیم.
روش کار سرند صنعتی چگونه است؟
سرند صنعتی با ایجاد ارتعاش کنترلشده روی یک یا چند توری طبقهبندیشده، مواد را بر اساس اندازه دانهها از هم جدا میکند. روند کار بهصورت مرحلهبهمرحله:
۱. ورود مواد به سطح سرند
مواد خام (سنگ، شن، ماسه، خاک، مواد معدنی و …) از دهانه ورودی یا قیف تغذیه روی سطح سرند ریخته میشود. مواد ابتدا روی اولین توری پخش میشوند و مسیر حرکت یکنواختی پیدا میکنند.
۲. ایجاد ارتعاش توسط موتور ویبره یا شافت لنگ
مواد خام (سنگ، شن، ماسه، خاک، مواد معدنی و …) از دهانه ورودی یا قیف تغذیه روی سطح سرند ریخته میشود.
مواد ابتدا روی اولین توری پخش میشوند و مسیر حرکت یکنواختی پیدا میکنند.در سرندها معمولاً یکی از این دو سیستم لرزش ایجاد میکند:
- موتور ویبره صنعتی
- شافت لنگ (اکسنتریک)
این ارتعاش باعث میشود مواد:
- روی سطح سرند حرکت کنند
- ذرات کوچکتر از سوراخ توری عبور کنند
- ذرات درشتتر جلوتر به سمت خروجی هدایت شوند
۳. جداسازی دانهها بر اساس اندازه
هر طبقه سرند یک توری با سایز مش مشخص دارد که مواد در هر طبقه دانهبندی میشوند و فقط ذرات کوچکتر از اندازه توری از آن عبور میکنند.
برای مثال:
- طبقه اول: 40 میلیمتر
- طبقه دوم: 20 میلیمتر
- طبقه سوم: 5 میلیمتر
۴. انتقال خروجیها به نوارنقالهها
در پایان مسیر، مواد طبقهبندیشده از خروجی سرند خارج و روی نوارنقاله منتقل میشوند.
۵. جلوگیری از گرفتگی توری
سرندهای صنعتی معمولاً دارای بخش های مختلفی هستند تا از گیرکردن مواد ریز یا مرطوب در توری جلوگیری شود. این بخش ها شامل:
- تسمه توری زن
- کوبندههای ضدگرفتگی
- دامپر
- قاب فنر
۶. تکرار فرآیند با ظرفیت بالا
سرندها در خطوط سنگشکنی معمولاً بهصورت 24 ساعته کار میکنند و توانایی جداسازی چندین تن در ساعت را دارند.
نکات مهم در انتخاب سرند مناسب
برای خرید سرند صنعتی باید عوامل زیر بررسی شود:
- نوع ماده و سختی آن
- ظرفیت مورد نیاز (تن در ساعت)
- تعداد طبقات سرند
- اندازه مش توری
- لرزشدهنده (شفت لنگی یا ویبره موتوری)
- کاربرد (خشک یا مرطوب)
- محل نصب در خط
خرید سرند اشتباه میتواند کل خط را دچار مشکل کند و هزینههای زیادی ایجاد کند.
نتیجه گیری
سرند یکی از کلیدیترین تجهیزات در تمام صنایع معدنی، عمرانی و فرآوری مواد است و انتخاب درست آن میتواند کیفیت محصول نهایی، ظرفیت خط تولید و حتی عمر سایر دستگاهها را بهطور چشمگیری افزایش دهد. هر نوع سرند برای کاربرد خاصی طراحی شده و شناخت تفاوتها و ویژگیهای هرکدام اهمیت زیادی دارد. سرند ویبرهای بهترین گزینه برای دانهبندی سریع و دقیق است، سرند دوار در مواد چسبنده عملکرد بینظیر دارد، سرند گریزلی نقش محافظ خط را ایفا میکند، سرند آبگیری کیفیت ماسه خروجی را بهبود میدهد، سرند سیار در پروژههای موقت کاربرد دارد و سرند چندطبقه دقت و بهرهوری خط تولید را به چند برابر میرساند. در نهایت، انتخاب سرند باید براساس نوع ماده، میزان رطوبت، ظرفیت موردنظر و هدف خط تولید انجام شود. اگر سرند مناسب انتخاب و بهدرستی تنظیم شود، بازدهی خط تولید بهطور قابلتوجهی افزایش یافته و هزینههای تعمیر و توقف خط به حداقل میرسد. استفاده از سرند مناسب در معادن و خطوط سنگشکن نهتنها باعث ارتقای کیفیت محصول میشود، بلکه تأثیر مستقیم بر سودآوری مجموعه نیز دارد.
اگر نیاز به مشاوره دارید، گروه مشاوران تخصصی صنایع ماشین سازی محمدی آماده پاسخ به تمامی سوالات شما هستند.
