مقدمه؛ چرا داغ شدن روغن هیدروکن را نباید ساده گرفت؟
هیدروکن یکی از مهمترین دستگاههای خردایش در معادن، کارخانههای شن و ماسه و خطوط تولید مصالح ساختمانی است. این دستگاه در شرایط سخت کار میکند و قطعات داخلی آن دائماً تحت فشار، اصطکاک، لرزش و بار سنگین قرار دارند. در چنین شرایطی، سیستم روغنکاری هیدروکن نقش حیاتی دارد؛ چون روغن هم قطعات متحرک را روانکاری میکند و هم به کاهش حرارت و جلوگیری از سایش کمک میکند.
یکی از مشکلات رایج در کارکرد این دستگاه، داغ شدن روغن هیدروکن است. وقتی دمای روغن بیش از حد بالا میرود، فقط با یک افزایش دمای ساده روبهرو نیستیم؛ این مشکل میتواند نشانه کمبود روغن، خرابی پمپ روغن، گرفتگی فیلتر، بسته بودن مسیر گردش روغن، خرابی بوشها، فشار بیش از حد به دستگاه یا اختلال در سیستم خنککننده باشد.
اگر داغ شدن روغن بهموقع بررسی نشود، ممکن است به بوش برنجی، بوش اکسنتریک، شفت، دندهها، کفگردها و سایر قطعات داخلی آسیب بزند. نتیجه آن هم توقف خط خردایش، افزایش هزینه تعمیرات و کاهش عمر مفید دستگاه است. در این مقاله به زبان ساده و کاربردی بررسی میکنیم که علت داغ شدن روغن هیدروکن چیست، سیستم روغنکاری چگونه کار میکند و برای عیبیابی و پیشگیری باید چه نکاتی را در نظر گرفت.
صنایع ماشین سازی محمدی چیست و در چه حوزهای فعالیت میکند؟
صنایع ماشین سازی محمدی یک مجموعه فعال در حوزه طراحی و تولید ماشینآلات سنگشکن و تجهیزات معدنی است. فعالیت این مجموعه بیشتر بر ساخت دستگاههایی متمرکز است که در خطوط خردایش، دانهبندی، شستوشو و انتقال مواد معدنی استفاده میشوند.
در یک خط خردایش استاندارد، هر دستگاه وظیفه مشخصی دارد. فیدر، مواد اولیه را به شکل یکنواخت وارد خط میکند. سنگ شکن فکی معمولاً در مرحله اول خردایش استفاده میشود. هیدروکن و کوبیت در مراحل بعدی برای خردایش ثانویه یا تولید مصالح ریزتر کاربرد دارند. سرند ارتعاشی وظیفه جداسازی دانهها بر اساس اندازه را انجام میدهد. نوار نقاله نیز مواد را بین بخشهای مختلف خط جابهجا میکند.
مزیت مهم چنین مجموعهای این است که مشتری فقط با یک دستگاه روبهرو نیست، بلکه میتواند برای طراحی و تجهیز بخشهای مختلف خط سنگشکن از یک تولیدکننده تخصصی مشاوره بگیرد.
سیستم روغنکاری هیدروکن چه وظیفهای دارد؟
سیستم روغنکاری هیدروکن برای محافظت از قطعات داخلی دستگاه طراحی شده است. در هیدروکن، قطعاتی مثل شفت اصلی، بوشها، دنده پینیون، کرانویل، کفگردها و بخشهای متحرک دیگر درگیر فشار و حرکت مداوم هستند. اگر روغنکاری درست انجام نشود، اصطکاک بالا میرود و قطعات خیلی سریع دچار سایش، داغی یا خرابی میشوند.
روغن در هیدروکن چند وظیفه اصلی دارد:
- کاهش اصطکاک بین قطعات متحرک
- خنککردن قطعات داخلی
- انتقال حرارت از بخشهای داغ به سیستم خنککننده
- جلوگیری از سایش شدید بوشها و شفت
- کمک به حرکت روان دندهها و اجزای داخلی
- کاهش صدای غیرعادی و لرزش ناشی از اصطکاک
- محافظت از قطعات در برابر خوردگی و آلودگی
بنابراین وقتی دمای روغن هیدروکن بالا میرود، باید آن را بهعنوان یک هشدار جدی در نظر گرفت؛ چون سیستم روغنکاری در حال از دست دادن بخشی از عملکرد طبیعی خود است.
علت داغ شدن روغن هیدروکن چیست؟
داغ شدن روغن هیدروکن میتواند فقط یک علت نداشته باشد. در بسیاری از موارد، چند عامل همزمان باعث افزایش دمای روغن میشوند. برای مثال، ممکن است روغن کیفیت مناسبی نداشته باشد، فیلتر روغن هم کثیف شده باشد و همزمان دستگاه زیر بار بیش از حد کار کند. در این حالت، فقط تعویض روغن مشکل را کامل حل نمیکند و باید کل سیستم بررسی شود.
جدول علتهای رایج داغ شدن روغن هیدروکن
| راهکار اولیه بررسی | نشانههای رایج | علت احتمالی |
|---|---|---|
| بررسی سطح روغن و نشتی احتمالی | داغی سریع، صدای غیرعادی، افت روانکاری | کمبود سطح روغن |
| تعویض روغن با گرید مناسب | تغییر رنگ، بوی سوختگی، کاهش عملکرد | روغن نامناسب یا فرسوده |
| بررسی و تعویض فیلتر | افت فشار روغن، گردش ضعیف | گرفتگی فیلتر روغن |
| کنترل فشار و دبی پمپ | نرسیدن روغن کافی به قطعات | خرابی پمپ روغن |
| بررسی کولر، فن، مسیر آب یا هوا | بالا رفتن دما در کار مداوم | مشکل در خنککننده روغن |
| بازدید بوش برنجی و بوش اکسنتریک | لرزش، داغی، صدای غیرعادی | خرابی بوشها |
| کنترل خوراک ورودی و تنظیم دهانه | افزایش آمپر، داغی روغن و موتور | بار بیش از حد دستگاه |
| تعویض روغن و شستوشوی مدار | کف کردن، تغییر رنگ، گرفتگی مسیر | آلودگی روغن |
| تنظیم فاصله منتل و کانکیو | فشار زیاد به خردایش | تنظیم نبودن دهانه خروجی |
| بهبود تهویه و خنککاری | داغی بیشتر در فصل گرم | دمای بالای محیط |
کمبود روغن در هیدروکن
یکی از سادهترین اما خطرناکترین دلایل داغ شدن روغن، کم بودن سطح روغن است. وقتی روغن کافی در مدار وجود نداشته باشد، قطعات داخلی به اندازه لازم روانکاری نمیشوند. در نتیجه اصطکاک بالا میرود و حرارت تولیدشده بیشتر میشود.
نشانههای کمبود روغن
کمبود روغن ممکن است با چند نشانه مشخص همراه باشد:
- بالا رفتن سریع دمای روغن
- صدای غیرعادی از داخل دستگاه
- افت فشار روغن
- لرزش بیشتر از حالت عادی
- داغ شدن بخشهای داخلی
- افزایش سایش بوشها و کفگردها
- روشن شدن هشدارهای سیستم در صورت وجود تابلو کنترل
راهحل
اولین قدم، بررسی سطح روغن در مخزن است. اگر روغن کم شده، باید علت آن مشخص شود. فقط اضافه کردن روغن کافی نیست؛ چون ممکن است نشتی در شیلنگها، اتصالات، مخزن، آببندها یا بخشهای داخلی وجود داشته باشد. بعد از رفع نشتی، سطح روغن باید تا مقدار استاندارد تنظیم شود.
استفاده از روغن نامناسب یا بیکیفیت
روغن هیدروکن باید با شرایط کاری دستگاه، دمای محیط، نوع سیستم روغنکاری و توصیه سازنده هماهنگ باشد. استفاده از روغن نامناسب میتواند باعث افزایش اصطکاک، کاهش روانکاری، افت خنککاری و در نهایت بالا رفتن دمای روغن شود.
چرا ویسکوزیته روغن مهم است؟
ویسکوزیته یا گرانروی نشان میدهد روغن چقدر روان یا غلیظ است. اگر روغن بیش از حد رقیق باشد، لایه محافظ کافی بین قطعات ایجاد نمیکند. اگر بیش از حد غلیظ باشد، گردش آن در مدار سختتر میشود و پمپ فشار بیشتری تحمل میکند. هر دو حالت میتواند باعث داغ شدن روغن هیدروکن شود.
نشانههای روغن نامناسب
- تغییر رنگ روغن
- بوی سوختگی یا داغی
- کف کردن روغن
- افت فشار یا نوسان فشار روغن
- داغ شدن مداوم حتی با کارکرد عادی
- افزایش صدای قطعات داخلی
راهحل
روغن باید طبق استاندارد پیشنهادی دستگاه انتخاب شود. همچنین اگر روغن مدت زیادی کار کرده، آلوده شده یا رنگ و بوی آن تغییر کرده است، بهتر است تعویض شود. در خطوط سنگشکن، به دلیل گردوغبار زیاد و فشار کاری بالا، بررسی دورهای کیفیت روغن اهمیت زیادی دارد.
گرفتگی فیلتر روغن و مسیر گردش روغن
فیلتر روغن وظیفه دارد آلودگیها، ذرات فلزی، گردوغبار و ناخالصیها را از روغن جدا کند. اگر فیلتر کثیف یا مسدود شود، جریان روغن کاهش پیدا میکند. وقتی روغن بهخوبی در دستگاه گردش نکند، قطعات داخلی خنک و روانکاری نمیشوند و دمای روغن بالا میرود.
نشانههای گرفتگی فیلتر روغن
- افت فشار روغن
- کند شدن گردش روغن
- افزایش دمای روغن در مدت کوتاه
- تیره شدن روغن
- صدای غیرعادی از بخشهای متحرک
- داغ شدن بوشها و شفت
- افت فشار روغن
- کند شدن گردش روغن
- افزایش دمای روغن در مدت کوتاه
- تیره شدن روغن
- صدای غیرعادی از بخشهای متحرک
- داغ شدن بوشها و شفت
فیلتر روغن باید در سرویسهای دورهای بررسی و در صورت نیاز تعویض شود. اگر فیلتر خیلی زود کثیف میشود، احتمال آلودگی شدید در مدار روغن وجود دارد و باید مخزن، شیلنگها و مسیر گردش روغن هم بررسی شوند. استفاده از فیلتر مناسب و تعویض بهموقع آن یکی از سادهترین روشها برای جلوگیری از داغ شدن روغن هیدروکن است.
خرابی پمپ روغن هیدروکن
پمپ روغن وظیفه دارد روغن را با فشار و دبی مناسب در مدار به گردش درآورد. اگر پمپ ضعیف شود، آسیب ببیند یا نتواند روغن کافی منتقل کند، قطعات داخلی به اندازه لازم روغن دریافت نمیکنند. این موضوع باعث افزایش اصطکاک و داغ شدن روغن میشود.
نشانههای خرابی پمپ روغن
خرابی پمپ ممکن است با نشانههای زیر همراه باشد:
- فشار پایین روغن
- نوسان در فشار روغن
- صدای غیرعادی از پمپ
- داغ شدن سریع دستگاه
- نرسیدن روغن کافی به قطعات داخلی
- کاهش عملکرد سیستم روغنکاری
راهحل
برای بررسی پمپ، باید فشار و دبی روغن کنترل شود. اگر پمپ روغن ضعیف شده یا قطعات داخلی آن آسیب دیده باشد، باید تعمیر یا تعویض شود. همچنین قبل از تعویض پمپ، بهتر است مسیر مکش، صافی، شیلنگها و اتصالات هم بررسی شوند؛ چون گرفتگی در مسیر میتواند شبیه خرابی پمپ دیده شود.
مشکل در سیستم خنککننده روغن
در بسیاری از خطوط خردایش، هیدروکن مدت طولانی و زیر بار کار میکند. بنابراین روغن برای حفظ دمای مناسب به سیستم خنککننده نیاز دارد. اگر خنککننده روغن درست کار نکند، حتی با وجود روغن مناسب و پمپ سالم، دمای روغن بالا میرود.
علتهای رایج ضعف خنککاری
- گرفتگی رادیاتور یا کولر روغن
- کار نکردن فن
- کثیفی پرهها و سطح خنککننده
- جریان نامناسب هوا
- مشکل در مسیر آب در خنککنندههای آبی
- نصب دستگاه در محیط بسته و گرم
- تجمع گردوغبار اطراف سیستم خنککننده
راهحل
کولر روغن، فن، مسیر هوا یا آب و محل نصب دستگاه باید بررسی شود. اگر سیستم خنککننده با گردوغبار معدن پوشیده شده باشد، توان دفع حرارت پایین میآید. تمیزکاری منظم خنککننده و ایجاد تهویه مناسب در اطراف دستگاه میتواند دمای روغن را تا حد زیادی کنترل کند.
در صورت بروز هرگونه سوال یا نیاز به مشاوره، تیم تخصصی صنایع ماشین سازی محمدی پاسخگوی شما عزیزان هستند.
در صورت بروز هرگونه سوال یا نیاز به مشاوره، تیم تخصصی صنایع ماشین سازی محمدی پاسخگوی شما عزیزان هستند.
خرابی بوشها و افزایش اصطکاک داخلی
بوشها در هیدروکن نقش مهمی در حرکت روان قطعات دارند. بوش برنجی، بوش اکسنتریک و سایر بوشهای داخلی اگر دچار سایش، لقی یا خرابی شوند، اصطکاک دستگاه بیشتر میشود. افزایش اصطکاک هم یکی از دلایل اصلی داغ شدن روغن هیدروکن است.
ارتباط بوش خراب با داغ شدن روغن
وقتی بوشها سالم باشند، شفت و قطعات متحرک با لقی استاندارد و روغنکاری مناسب حرکت میکنند. اما اگر بوش ساییده شود یا لقی آن از حد استاندارد خارج شود، تماس نامناسب بین قطعات ایجاد میشود. این تماس باعث تولید حرارت، لرزش، صدای غیرعادی و در نهایت افزایش دمای روغن میشود.
نشانههای خرابی بوش هیدروکن
- لرزش غیرعادی دستگاه
- صدای کوبش یا سایش
- داغ شدن سریع روغن
- سایش نامتوازن قطعات
- افت کیفیت دانهبندی خروجی
- افزایش آمپر مصرفی
- تغییر رفتار دستگاه زیر بار
راهحل
در صورت مشاهده این نشانهها، ادامه کار با دستگاه میتواند آسیب را بیشتر کند. بوشها باید توسط نیروی فنی بررسی شوند. در بعضی موارد، تعویض بوش فرسوده از آسیب به شفت، دندهها و سایر قطعات گرانتر جلوگیری میکند.
بار بیش از حد و تغذیه نامناسب دستگاه
گاهی سیستم روغنکاری سالم است، اما دستگاه بیش از توان طراحیشده کار میکند. ورود سنگهای بیش از حد درشت، تغذیه نامنظم، تنظیم نبودن دهانه خروجی یا فشار بیش از اندازه روی منتل و کانکیو میتواند باعث افزایش بار دستگاه شود. وقتی بار دستگاه بالا میرود، اصطکاک و حرارت داخلی هم بیشتر میشود و روغن داغ میکند.
نشانههای کارکرد تحت فشار
- افزایش آمپر موتور
- لرزش شدیدتر از حالت عادی
- کاهش ظرفیت خروجی
- داغ شدن روغن در زمان کوتاه
- صدای غیرعادی هنگام خردایش
- افزایش برگشتی از سرند
- فشار زیاد به منتل و کانکیو
راهحل
خوراک ورودی باید یکنواخت و متناسب با ظرفیت هیدروکن باشد. فیدر، دهانه ورودی، تنظیم فاصله منتل و کانکیو و مسیر برگشت مصالح باید بررسی شود. اگر دستگاه دائماً زیر بار سنگین کار کند، حتی بهترین روغن و سیستم خنککننده هم نمیتواند جلوی افزایش دما را بهطور کامل بگیرد.
آلودگی روغن و ورود گردوغبار به مدار
محیط کار سنگشکن معمولاً پر از گردوغبار، ذرات سنگ، رطوبت و آلودگی است. اگر آببندها، درپوشها، فیلترها یا مخزن روغن بهدرستی محافظت نشوند، آلودگی وارد روغن میشود. روغن آلوده خاصیت روانکاری خود را از دست میدهد و باعث گرفتگی مسیرها، افزایش سایش و بالا رفتن دمای روغن میشود.
نشانههای آلودگی روغن
- تیره شدن غیرعادی روغن
- وجود ذرات ریز در روغن
- کف کردن روغن
- بوی نامناسب
- گرفتگی مکرر فیلتر
- افزایش سایش قطعات
- داغ شدن پیوسته سیستم
راهحل
روغن آلوده باید تعویض شود و مدار روغنکاری در صورت نیاز شستوشو شود. همچنین باید بررسی شود آلودگی از کجا وارد سیستم شده است. اگر فقط روغن را تعویض کنید اما منبع ورود گردوغبار یا رطوبت را پیدا نکنید، مشکل دوباره تکرار میشود.
ورود هوا به مدار روغن
ورود هوا به سیستم روغنکاری میتواند باعث کف کردن روغن، افت روانکاری، افزایش دما و کارکرد نامنظم پمپ شود. این مشکل معمولاً به دلیل نشتی در مسیر مکش، کم بودن سطح روغن، اتصالات نامناسب یا برگشت نامناسب روغن اتفاق میافتد.
راهحل
اگر روغن کف میکند یا فشار روغن نوسان دارد، مسیر مکش پمپ، اتصالات، سطح روغن و آببندیها باید بررسی شوند. وجود هوا در مدار علاوه بر افزایش دمای روغن، میتواند به پمپ و قطعات داخلی آسیب بزند.
چکلیست عیبیابی داغ شدن روغن هیدروکن
برای عیبیابی بهتر، بهتر است بررسیها مرحلهبهمرحله انجام شود. این چکلیست میتواند برای اپراتور، واحد تعمیرات و مسئول خط خردایش کاربردی باشد:
- سطح روغن مخزن را بررسی کنید.
- نشتی روغن در شیلنگها، اتصالات و مخزن را کنترل کنید.
- رنگ، بو و کیفیت روغن را بررسی کنید.
- فیلتر روغن را بازبینی یا تعویض کنید.
- فشار روغن را کنترل کنید.
- عملکرد پمپ روغن را بررسی کنید.
- مسیر گردش روغن را از نظر گرفتگی بررسی کنید.
- کولر روغن، فن و مسیر خنککاری را تمیز و کنترل کنید.
- دمای محیط و تهویه اطراف دستگاه را بررسی کنید.
- صدای غیرعادی بوشها، شفت و دندهها را جدی بگیرید.
- دهانه خروجی و فشار خردایش را کنترل کنید.
- اندازه و یکنواختی خوراک ورودی را بررسی کنید.
در صورت مشاهده لرزش یا داغی مداوم، دستگاه را برای بررسی فنی متوقف کنید.
نتیجهگیری؛ داغ شدن روغن هیدروکن یک هشدار جدی است
داغ شدن روغن هیدروکن موضوعی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت. روغن در این دستگاه فقط برای روانکاری نیست؛ بلکه وظیفه خنککاری، کاهش اصطکاک و محافظت از قطعات اصلی را هم بر عهده دارد. وقتی دمای روغن بالا میرود، یعنی بخشی از سیستم در حال تحمل فشار غیرعادی است.
علت این مشکل میتواند ساده باشد، مثل کمبود روغن یا گرفتگی فیلتر؛ یا جدیتر باشد، مثل خرابی پمپ، مشکل در خنککننده، خرابی بوشها یا فشار بیش از حد به دستگاه. بهترین روش این است که عیبیابی را مرحلهبهمرحله انجام دهید و فقط به یک عامل بسنده نکنید.
با سرویس منظم سیستم روغنکاری، استفاده از روغن مناسب، تعویض بهموقع فیلتر، کنترل خنککننده، بررسی بوشها و تنظیم درست خوراک ورودی میتوان از بسیاری از خرابیهای پرهزینه جلوگیری کرد. در نهایت، اگر هدف شما افزایش عمر هیدروکن، کاهش توقف خط و حفظ کیفیت خردایش است، کنترل دمای روغن باید یکی از اولویتهای اصلی نگهداری دستگاه باشد.
سوالات متداول درباره داغ شدن روغن هیدروکن
اگر نیاز به مشاوره دارید، گروه مشاوران تخصصی صنایع ماشین سازی محمدی آماده پاسخ به تمامی سوالات شما هستند.
